Herkese merhaba, adım Yasin Erdoğan, Sandvik Coromant Türkiye Eğitim ve Merkez Sorumlusuyum. Bugün ki webinarımıza başlamadan önce ,güvenlik bizim için her şeyden önemli. Lütfen bulunduğunuz noktada,ağın çıkış noktası neresi ve herhangi bir durumda toplanma noktası neresi bunların farkında olun. Eğer ki üretim alanındaysanız,lütfen koruyucu ekipman kullanımına dikkat edin. Bir de ülkemiz için ,acıl durum numarası 112,yani 112. Bu eğitimin sonunda da soru cevap kısmı olacak. Lütfen eğitim esnasında eğer ki aklınıza takılan herhangi bir şey var ise ve soru sormak istiyorsanız, lütfen ekranınızda bulunan soru cevap kısmınıza sorularınızı yazın. Eğitim tamamlandığında sorularınızı teker teker cevaplıyor olacağım. Şimdi bugünkü eğitimimizin konusu delme. Delme ama takma boşlu matkapları. Yani bizim udril dediğimiz matkapların kullanımıyla alakalı. Bildiğiniz üzere matkap her zaman bir iç parçasının iç tarafında çalışıyor ve operasyon esnasında biz bu süreci görmemiz mümkün değil. Şimdi süreci görmediğimiz için tabi bu noktada güvenlik bizim için ön planda oluyor ve talaşların kontrolü de bizim güvenliğimizi etkiliyor. Bu noktada talaş tahliyesi çok önemli. Bugün sizlere bir delik operasyonunda nelere dikkat etmemiz gerekiyor? Talaşların şeklinin bizim operasyonlarımız için neden önemli olduğunu ve kesme şartlarının neye göre belirlendiğini konularına değineceğiz. Ama dediğim gibi bugünkü konumuz takma uçlu matkaplar yani udril dediğimiz matkaplar üzerine yoğunlaşacağız. Şimdi bir deliği neden açmamız gerekiyor? Öncelikle buna bakalım. Neden bir delik açıyoruz veya bir deliği ne amaçla kullanıyoruz? Ekranda gördüğünüz üzere bir civatap kullanımı veya bir pimin çakıldığı veya bir soğutma suyunun geçtiği herhangi bir yere aslında delik açabiliyoruz. Veya bir parçada bir noktada eğer ki ağırlığını azaltmak istiyorsak delikleri açıyoruz o noktada. Şimdi peki deliğe başlamadan önce yani bir delme operasyonuna başlamadan önce nelere dikkat etmemiz? Öncelikle şu parça analizini yapmamız gerekiyor. Biz nasıl bir parçayı keseceğiz? Sonrasında ise tabi ki tezgah ayarı yani bir matkabı tezgaha bağladığımız zaman hangi şartları göz önünde bulundurmayız? Sonrasında işte tabi operasyon geliyor. Şimdi öncelikli olarak tezgah tarafına baktığımız zaman matkapları biz iki süreçte ele alıyoruz. Bir dönmeyen iki dönen cinsden. Yani şu şekilde tabi bir matkabı biz her iki tezgahda bağlayabildiğimiz için yani hem torna hem frezeye bağlayabildiğimiz için. Şimdi torna da uygulama dönmeyen bir uygulama. Freze de ise dönen bir uygulama. Şimdi ikisini farklı farklı ele alacağız biz. Şimdi torna'ya baktığımız zaman öncelikle tabi bizim için önemli olan matkap merkezinin iş parçasının merkezine denk gelmesi. İşte bu bizim için önemli bir detay. Şimdi ekranda görmüş olduğunuz gibi şurada şu kısımda mesela eğer ki bir udril tarzında bir matkap kullanıyorsak burada maksimum salgı bizim hani o güvenli dediğimiz bölgede yüzde üç olabilir. Şimdi diğer matkaplara geçtiğimiz zaman örneğin karbür bir matkaba geçtiğimiz zaman bu salgı bu kaçıklık aslında daha da küçük olması gerekiyor. Bu noktaya dikkat etmemiz gerekiyor. Şimdi tabi sadece hani matkabın iş parçası merkezinde olması yeterli değil. Bu noktada tabi biz şu noktada bakmamız gerekiyor. Bir matkabı tarete bağladığımız zaman bir komporatörle onu ölçtüğümüzde acaba kaçıklık nerede? Şimdi evet bir matkabı bağlarız biz matkabucunu işte parçanın merkezinde olduğunu görürüz. Ama bu hangi eksende? Y ekseninde mi? X ekseninde mi? İşte her iki tarafta da bunu kontrol etmemiz gerekiyor. Artı bir de biz bir matkabı bağladığımız zaman komporatörü boyuna hareket ettirdiğimizde yani Z ekseninde hareket ettiğimizde de bir kaçıklığın olmaması gerekiyor. Örneğin biz her şeyi aradık. Evet uzun bir matkab kullanıyoruz. Matkab ucu parçanın merkezinde tamam ama eğer tarette bir kaçıklık var ise bu şu problemi yaratacaktır. Evet matkab ilk parçaya girdiğinde herhangi bir sorun yok ama matkab ileritikçe matkab kaçıp bağlandığı için yani bir açılı bağlandığı için arka tarafı sürtecektir matkabın. İşte bu noktada matkab operasyonlarında taretimizin de kaçıklığı kontrol edilmesi gerekiyor. Hangi yönden? Burada görmüş olduğumuz gibi bir X yönünden, ikincisi Y ekseninden ve son olarak da hani boyunu kontrol ederek bu isterseniz bir taşlanmış bir malzemeyle de kontrol edebilirsiniz. Veya oraya uygun herhangi bir hassas bir malzemeyle bu taret kaçıklığını kontrol edersiniz. Ve kontrol ettikten sonra uzun bir matkab operasyonuna başlayabilirsiniz. Tabi burada taret sapmasına baktığımız zaman sonuçta biz bir matkabı tarete bağladığımız zaman ve matkap ile denme operasyonuna başladığımızda tarete bir kuvvet gelecektir. Ve bu kuvvet tareti estetmeye çalışacaktır. İşte bu noktada tabi burada bahsettiğimiz biraz daha eski tip taretler olabilir. Çünkü bazı taretler vardır tutucuyla merkezden daha da uzaklaştırırız onu. Burada görmüş olduğumuz gibi biraz matkablar vardır. Taretin merkezine daha yakın bağlayabiliriz. İşte biz ne kadar taretin merkezine yakın bağladığımız noktada o kuvveti daha aza indireceğimiz için taret kaçıklığını da aslında kuvvetten kaynaklı olarak minimuma indiriyoruz. İşte öncelik olarak dediğim gibi tarete bağladığımız zaman bir matkabı operasyona başlamadan önce taret kaçıklıklarına veya matkap kaçıklıklarına dikkat etmemiz gerekiyor. Bu henüz bir operasyona başlamadan önce yapmamız gereken veya belirli aralıklarla hani sadece tarette değil belirli aralıklarla aslında herhangi bir takımı kullanırken de çünkü eğer ki taret kaçıklığı evet zaten makine tarafında herhangi bir problem yaratacaktır ama takım tarafına baktığımız zaman da kesme açılarını biz ne kadar hani ucu bağlasak da ilk bağladığımız zaman kaçıklığı kontrol etmiyoruz. İşte o noktada bizim bağlamış olduğumuz uçların kesme açılarını da değiştiği için çünkü taret kaçıklığı direkt uca yansıyor. İşte o noktada takımın ömrünü de azaltacaktır. Taret kaçıklığı bu noktada çok önemli. Tabii sadece torna da değil işte hani dönen olarak baktığımız zaman yani bir frezeye baktığımız zaman da hani salgıyı kontrol etmemiz gerekiyor. Tabii bu salgı nerede başlıyor? Öncelikli olarak spindle'ın ağız kısmında kompatör vasıtasıyla kontrol etmemiz gerekiyor. Evet bir spindle'da bir kaçıklık var mı? Veya sadece iç tarafından değil burada görmüş olduğunuz gibi yeri geldiğinde alın kısmında da hani o kompatörü koyup spindle'ı döndürdükçe oradaki salgıya bakmamız gerekiyor. Çünkü salgıyı kontrolü önce en baştan başlamamız gerekiyor. Spindle tutucu sonra matkap. O şekilde ilerlememiz gerekiyor salgı kontrolünde. Tabii nasıl kontrol edebiliriz? Hani artık her şeyi kontrol ettik. Salgıyı nasıl kontrol edebiliriz? Veya matkap ucunun kontrolünü nasıl yapabiliriz diye baktığımız zaman bu gene iki farklı uygulamada. Dönen ve dönmeyen dediğimizde. Şimdi tarete bağladığımız zaman kompatörü aynaya bağlayıp eğer ki takım tarette ise kompatörü aynaya bağlayıp ayna vasıtasıyla kompatörü çevirmemiz gerekiyor. Ve her iki ucunda hani bir matkapın her iki ucunda ölçüp ona göre oradaki kaçıklığa bakabiliriz. Aynı mantıkla frezede de bir kompatör vasıtasıyla matkapın her iki tarafını eğer simetrik bir matkap kullanıyorsak her iki tarafını da kontrol edebiliriz. Şimdi tamam makine tarafını kontrol ettik. Makinede tarette herhangi bir kaçıklık yok. Sistem çok stabil ve simetrik. Şimdi şu noktaya artık geçmemiz gerekiyor. Tamam makine stabil güzel. Operasyonumuza başlamamız gerekiyor. Peki biz bir matkap seçimine geçmeden önce hangi soruları sormamız gerekiyor? Çünkü az önce bahsettiğimiz gibi farklı farklı matkap çeşitleri var ve hepsi işimizi görebiliyor. Örnek veriyorum bir 14 çapında bir delik açmamız gerekiyor ve oraya udril de kullanabiliriz. Karbür bir matkap da kullanabiliriz. Peki her ikisinden ben hangisini seçmemi gerekiyor? İşte bu noktada sormamız gereken üç tane soru var. Bir delik çapı ne olması gerekiyor? Çünkü deliğin çapına göre ben matkapı belirliyorum. Delik derinliği ne olması gerekiyor? Çünkü deliğin derinliğine göre ben matkap boyunu belirlemem gerekiyor. Burada bahsettiğim kısım işte 2D, 3D, 4D, 6D, 7D gibi matkap boyları var. Ben şimdi 2D bir delik açacaksam bu noktada buralarda 7D bir matkapı kullanmam çok da etkili olmayabilir. Bir sonucu soru da aslında delik kalitesi. Ben açacağım delikteki hani tolerans ne olması gerekiyor? Çünkü matkapımda ona göre seçmiş oluyorum. Şimdi baktığımız zaman bizim farklı farklı konseptlerimiz var. Dediğim gibi yani bir deliği farklı farklı konseptlerde delebilirim. Ama bu konseptlerden ben hangisini seçmem gerekiyor? İşte o ilk 3 soruyu sorduğumuz noktada biz matkapımızı belirleyebiliriz. Eğer ki şimdi diyelim 20 çapında bir delik geleceğiz ve boyu da 2D. O zaman ne yapıyorum? Takımın çapını belirliyorum. Yani 20 mm çapında bir takım seçebiliyorum. 2D boyundaysa yani bu şu anlama geliyor. Çap 20 boyu da 2D. 2x20 40 mm. Ben tamam matkapın boyunu da belirledim. Şimdi sıra geldi konsepti belirlemeye. Burada takma uçlu bir matkap yani o drilli mi seçeceğim? Değiştirebilir uçlu bir matkap mı seçeceğim? Yoksa kargül bir matkap mı seçeceğim? Çünkü bunların hepsinin aslında bir noktada delik oluştursa da bana verdiği sonuç bilginden farklı olabiliyor. Şimdi eğer ki ben seri imalatta bir delik açmak istiyorum ve bu deliğin toleransı benim için çok önemli değilse, deliğin boyutu benim için çok önemli değilse o zaman bir takma uçlu matkap seçip oradan devam edebilirim. Çünkü buradaki matkapları karşılaştırdığımızda sonuçta maliyet de bizim için ve sürdürülebilirlik de bizim için çok önemli. Ben seri imalatta hiç deliğin önemi hiçbir şekilde benim için önemli değilse, sadece ağırlıktan dolayı orada ben delik açmak istiyorsam bu noktada kargül bir matkap kullanmam pek de hani maliyet açısından doğru olmayacaktır. Ama örnek veriyorum ben delikten sonra orada hassas bir pim geçirmek istiyorum veya hassas bir ölçü istiyorum dediğim noktada zaten bu diril gibi bir matkapta benim işimi görmeyecektir. O zaman direkt kargül bir matkap seçeceğim. İşte bu noktada delik işte sormuş olduğumuz sorular bize matkap seçimini de dahil edecektir. İşte ne istiyorsun eğer ki mahallede düşük bir delik operasyonu istiyorsam bu noktada takma uçlu matkaplara gidebiliriz. Veya hız istiyorsak örnek veriyorum belki kargül matkaplar ama küçük çapla istiyorsak kargül matkaplar. Daha yakın bir tolara en sesiyorsak kargül matkaplar. Burada işte seçimimizi ona göre yapabiliriz. Çünkü biliyoruz ki takma uçlu udiriler bize belirli bir toleransın altında delik hassasiyeti vermeyecektir. Tabii kargül matkapların farklı avantajları var. Nedir? İşte matkapına göre bilenme sayısı. Ama takma uçlu matkapların şöyle bir avantajı var. İşte ben gövdeyi bir kez alıyorum ve ondan sonraki süreçlerde sadece uç değiştirerek gövdeyi kullanıyorum. İşte bu noktada bizim için maliyet de önemli oluyor. Peki standart matkapların haricinde bizler nasıl matkap çeşitleri kullanıyoruz? Bazı noktalarda bizim yapacağımız iş parçasına göre biz özel matkapta imalat yapabiliyoruz. Bu nedir mesela? Diyelim ki biz bir delik açacağız ve deliğin üst kısmına bir pah istiyoruz. Bu noktada biz ya iki matkap kullanacağız. Bir pah matkabı bir de normal bir matkap. Ya da tek bir matkapla, tek bir operasyonla bunu gerçekleştiririz. Aynı şekilde kademeli bir delik istediğimiz zaman, hani deliğin herhangi bir noktasında biz kademe istediğimiz zaman, ayrıca pah istediğimiz zaman yine aynı şekilde biz oraya özel bir matkap yaptırıp, tek operasyonu, çünkü bizim için zaman çok önemli, tek operasyonla biz o deliği gerçekleştirebiliyoruz. Yani standart matkapların haricinde değil de özel matkaplar yapılabiliyor veya sipariş edilebiliyor. Tabii bir matkapla hani delik açmanın haricinde neler yapılabilir? Mesela hani düz simetrik bir delik açmanın haricinde. İşte radyal ayarlamalı tutucularla biz aslında farklı yani tek bir çap ile farklı çap aralığında çalışabiliyoruz. Örneğin 20 çapında bir matkabınız var, bir udiliniz var. İşte ayarlı hani eksantrik ayarlı bir tutucunuz var. Bu tutucu vasıtasıyla belli bir ölçü aralığında çalışabiliyorsunuz. Biliyorsunuz örnek veriyorum bu tabii ki de çok geniş bir anılık değil. İşte 19 ila 21 arasında hani diyelim çalışabiliyorsunuz. Tabii bu matkabın size sağlamış olduğu özelliğe göre. Matkapla bir baralama da yapabilirsiniz. Yani hali hazırda bir delik var. Onu siz büyütebilirsiniz de. Veya helisen interpolasyon gibi operasyonları da gerçekleştirebilirsiniz. Planche dediğimiz operasyon yani çürütme dediğimiz o operasyonu da gerçekleştirebiliyoruz matkaplarla. Tabii dediğim gibi o matkabın size o özelliği vermesi gerekiyor. Burada saymış olduğumuz özellikleri bir karbül matkapla gerçekleştiremeyiz. Maksimum delik derinliği dediğimizde yine burada siz bir sipariş verirken teknik resminizi kontrol edeceksiniz. Ve o teknik resime göre takımın boyunu belirleyeceksiniz. Örnek veriyorum eğer ki sizin 3D bir matkaba ihtiyacınız varsa yani 20 çapında bir delik edileceksiniz ve deliğin boyutu 60 mm olacak ise siz bu noktada 7D bir matkap kullanmanız dediğim gibi çok da efektif olmayacaktır. Çünkü matkabın boyu ne kadar kısa olursa stabilitesi de o kadar artacaktır. Şimdi takım tutucuyu seçmek kısmına geldiğimiz zaman evet operasyonu belirledik malzememizi belirledik malzemeye göre bizim teknik resmimize göre takımımızı belirledik hangi matkabı seçmemiz gerektiğini belirledik. Ama bir noktada şey de çok önemlidir hani tamam hareketi biz sıkıntıdan alıyoruz sıkıntıdan takıma aktarabilmek için de arada bir tutucu kullanmamız gerekiyor. İşte bu noktada tutucu da bizim için çok önemli hani salgıdan bahsettik ya biz mümkün olabildiğince spindle'da eğer ki sıfır bir salgı varsa oradaki sıfır salgıyı bizim takımın ucuna kadar iletmemiz gerekiyor. Bu noktada tutucu da çok önemli bir görev üstleniyor. Şimdi baktığımız zaman farklı farklı tutucularımız var. Genelde biz udil bir matkab kullandığımızda weldon tutucusu kullanırız. Hani daha kolay montajı olduğu için veya maliyeti daha düşük olduğu için. Ama ekranda görmüş olduğunuz gibi dediğim gibi farklı farklı tutucularımız var. İşte pens tutucuları olabilir veya hidrolik tutucuları olabilir. Bu noktada tekrar aynı başa dönüyoruz. Çünkü neden? Soruyu sormamız gerekiyor. Ben ne kullanıyorum? Eğer ki siz bir udil kullanıyorsanız bu noktada sizin evet bir weldon tutucu kullanmanız belki çok da büyük bir sorun yaratmayacaktır. Ama bir karbür bir matkap kullandığınız noktada dediğim gibi karbür matkapta hassaslık hissediğiniz için ve spindle'daki o eğer ki toleransınız çok iyiyse salgı toleransı çok iyiyse spindle o hassaslığı matkab ucuna iletmek için bu noktada weldon gibi veya işte pens tipi tutucuları kullanmak çok da size güvenilir bir sonuç vermeyecektir. Bu noktada hidrolik bir tutucu veya şirink dediğimiz gibi bir tutucu kullanmak daha iyi olacaktır. Ama şirink dediğimiz zaman da bunların da evet iyi bir hassasiyet bize sağlıyor. Ama her çap içinde mümkün olabildiğince çok tutucuya ihtiyacımız oluyor. Bu noktada tabii hani kullanımı kolay bir de bunun için ayrı bir cihaza ihtiyaç duyuyoruz. Şeyi ısıtıcı cihazına matkabı hani rahat takabilmek için. Hidrolik tutucular ise bu bağlamda bize en doğru ve her açıdan en ideal sonuçları verecektir. Şimdi kalite ve geometrile geçtiğimiz zaman bu noktada tabii bizim direkt tercihimiz hani nasıl bir uç seçmem gerekiyor evet matkabın şeklinde belirledik diyelim. Nasıl bir uç seçmemiz gerekiyor? Bu noktada tabii direkt malzemenin cinsine bakmamız gerekiyor. Malzemenin cinsine göre hem kaliteyi hem geometriyi belirleyebiliyoruz. Şimdi tabii evet her şeyimizi seçtik sıra şeye geldi. Tezgâhta bunu uygulamaya geldi artık çünkü seçimlerimizi yaptık. Tezgâhta kontrolümüzü yaptık. Bunu tezgâhta uygulamaya geldi. Şimdi biz bu drill dediğimiz zaman eğer ki şuradaki resimde mavi okla gösterdiğim tarafa baktığımız zaman biz iki tane uç bağlıyoruz o drill'e ve iki tane uç da aslında bağlandığı zaman simetrik değil. Yani bir karbül matkap gibi şurada veya değiştirebilir uçlu bir matkap gibi baktığımız zaman şuradaki uç simetrik bir uç. Yani her taraftaki kuvvet her taraftaki kesme derinliği aynı veya gelen tepkiler aynı oluyor. Çünkü simetrik bir matkapta biz delik açıyoruz. Ama iş udr ile geldiği zaman bu noktada evet biz merkeze bir uç bağlıyoruz ve dış kenara da bir uç bağlıyoruz. Şimdi burada hesabımızı neye göre yapmamız gerekiyor? Evet bir devir hesabı yapmamız gerekiyor. Bir yerden bir hani seçmiş olduğumuz uca göre kesme hızı değeri almamız gerekiyor. Ve o kesme hızıyla göre bir devir bulup işte matkapın çapına göre hesabımızı yapıp bunu direkt tezgâhta yazmamız gerekiyor. Şimdi burada biz nasıl bir seçim yapmamız gerekiyor? Burada dikkat etmemiz gereken noktadan bir tanesi şu. Biz evet udr ile iki tane uç bağlıyoruz. Ama dışarıya bağladığımız yani çevresel tarafa bağladığımız uç ile merkeze bağladığımız uç birbirinden farklı olması gerekiyor. Neden? Çünkü sonuçta evet bir matkap dönüyor. Hani bir açısı bir çapı var ve bir devir verdiğimiz zaman dönüyor. Ama şunu gözlemlediğimiz zaman şöyle baktığımız zaman şimdi çevredeki ucun dönüş dönerken almış olduğu yol ile merkezdeki uzun dönerken almış olduğu yol birbirinden farklı. Bu da şunu veriyor bize evet devir aynı ise o zaman hızları birbirinden farklı olacaktır. Hızları birbirinden farklı ise yani dışarıdaki daha hızlı dönüyor ise o zaman daha fazla ısı oluşturuyordur. İşte bu noktada hani sonuca varacaksak eğer şunu söylemeye getiriyorum. Yani dışarıdaki ucun kalitesi ile içerideki ucun kalitesi birbirinden farklı. Nedir mesela içeriye PVD bir uç bağlarken dışarıya aslında CVD bir uç bağlıyoruz. Bunun da nedeni oradaki hız faktöründen kaynaklı ve oluşan sıcaklıktan kaynaklı. CVD sıcaklığa daha iyi dayanabildiği için çevresel uçta biz CVD bir uç bağlıyoruz. Bir UDRIL kullanırken dikkat etmeniz gereken noktadan bir tanesi de bu. Evet ben bir UDRIL kullanacağım. Evet bir uç sipariş edeceğim. Şimdi dediğim gibi zaten merkez ucu ve çevresel uç birbirinden farklı uçlar. İki farklı kutu sipariş etmeniz gerekiyor. Dikkat etmeniz gereken nokta şu. Çevresel uca ben CVD merkez uca ise PD uç bağlıyorum. Bu da nedeni kesme esnasında iki tarafı da oluşan ısı birbirinden farklı. Evet ama tabii ki de bu değiştirebilir uçlu matkaplarda veya karbül matkaplarda böyle bir sorun yok. Çünkü neden biz orada zaten aynı ucu bağladığımız için veya karbül matkalar yepbari olduğu için simetrik olduğu için burada zaten hani herhangi bir değişiklik yapamıyoruz. Kesme belirinin tanımına baktığımız zaman evet bir hesap yapmamız gerekiyor. Çünkü bize ne veriliyor? Bir matkap satın aldığımız zaman bize kesme hızı değeri verilir ve feneye cinsinden ilerleme değeri verilir. Peki ben bu değerleri nasıl kullanmam gerekiyor? Şimdi verilen kesme hızı değeri dediğim gibi dış bir udülünden bahsedecek olursak dıştaki uca göre verilir. Merkezdeki uca göre değil dıştaki uca göre verilir ve biz hesabımızı çevresel uca göre yaparız. Şimdi bir kesme hızı değeri verildiği zaman biz bunu alırız hesabımızı yaparız bu noktada devri hesaplarız direkt makineye devri yazarız. Tabii matkabın çapına göre ve bize verilen kesme hızı değerine göre. Bir de bize feneye değeri verilir yani devir cinsinden ilerleme değeri verilir makkaplarda. Bu noktada biz eğer ki bunu biz tonada kullanıyorsak feneye değerini direkt tonaya yazarız. Hayır freze de kullanıyorsak ise bir tabla ilerlemesi değerini hesaplayarak bunda hani fene ile deviri çarptarak direkt bulduğumuz milimetre cinsinden tabla ilerlemesi değerini bularak direkt f değerini tezgaha yazabiliriz. Tabii bunlarla birlikte bizim güç ve tork hesaplamalarımız da oluyor. Bu noktada tabii matkap işte tamam küçük bir matkap için belki hani tezgahlarda bu hesap çok göz önünde bulundurulmayabilir ama matkabın çapı büyüdükçe kesme genişliği artacaktır ve kesme genişliği de arttıkça bize tezgahta gerekli olan kuvvet de artması gerekiyor. İşte bu noktada bizim yapmamız gereken evet bir hesap yapacağız. Bunu tabii farklı farklı uygulamalarla yapabiliyoruz. Bir hesap yapıp şu soruyu sormamız gerekiyor. Bu operasyonu bu denme operasyonunu bizim tezgah yapabilir mi? Veya bu tezgah yapabilir mi? İşte o hesabı yaptıktan sonra tezgahdaki güç tork grafiğiyle bunu karşılaştırarak bunu kontrol etmemiz gerekiyor. Ama dediğim gibi küçük çaplı bir matkapta bu zaten göz önünde bulundurulacak bir durum değil. Tabii kesme hesaplamaları nasıl yapmanız gerekiyor? Veya bu tarz bilgileri biz nereden bulabiliriz? Öncelikli olarak kullanmış olduğunuz ürünün katalogundan bunları bulabilirsiniz. Veya kullanmış olduğunuz ürünün işte internet sitesine girerek, internet sayfasına girerek oradaki size verilen değerleri baz alabilirsiniz. Veya işte farklı farklı yazılımlar var. Mesela Sandil Koromant'ın Tool Guide dediğimiz yazılım var. İnternet sitesine girerek kendi malzemelerinizin cinsini, çapını, matkapın çapını, işte gerekli olan delik derinliği gibi teknik resimde yer alan bilgileri girdikten sonra zaten size Tool Guide kullanmanız gereken devir ve ilerleme değerlerini direkt verecektir. Veya siz diyelim ki kendiniz hesaplamak istiyorsunuz ve kendiniz bu değerleri görmek istiyorsunuz dediğimiz zaman gene telefon uygulamalarından, Sandil Koromant'ın Machine Calculator dediğimiz telefon uygulamasından bu tarz hesaplamaları yaparak direkt tezgaha bunları girebilirsiniz. Ekranda ben sizlere bir video paylaşıyorum. Hani basit olarak bir delme operasyonunda değerleri nasıl hesaplayabiliriz? Hesaplayabiliriz. Bize verilen kesme hızı değerini giriyorum. Matkap çapını giriyorum. Zaten direkt bana devri veriyor. İlerleme hızını giriyorum. Direkt bana tezgahta yazmam gereken değeri veriyor. Az önce bahsetmiş olduğum gibi yine güç tork hesabını ben uygulama üzerinden de yapabiliyorum. Gerekli olan değerlere girdikten sonra ne kadar kahva değerine ihtiyacım var bu noktada burada öğrenebiliyorum. Ekranda görmüş olduğunuz gibi şu an o güç değerini hesaplayabilmem için benim malzeme cinsini belirtmem gerekiyor uygulamaya. Belirttikten sonra diyor ki 3.6 kahva gerekli. Bir de uygulamaların bir güzel tarafı bize kesme sıvısı akış değerini veriyor. Bunu soğutma bölümüne geldiğim zaman daha detaylı anlatacağım sizlere. Şimdi biz bir matkap çalıştırdığımız zaman sonuçta kapalı bir yerde çalışıyoruz. Ve kapalı bir yerde çalışırken talaşı mümkün olabildiğince hızlı bir şekilde dışarıya atmamız gerekiyor. Ve kapalı alanda soğutmayı çok iyi yapabilmemiz gerekiyor. İşte bu noktada bizim aslında soğutma suyu özellikle içten kullanmamız gerekiyor. Ve şu da artık devreye giriyor. Biz birim zamanda ne kadar su iletiyoruz takımın çalıştığı bölgeye. İşte bunu da uygulamalar vasıtasıyla aslında öğrenebiliriz. Şimdi kesme hızının etkiliyene baktığımız zaman Şimdi takımın ömrünü belirlemedeki en büyük faktör kesme hızı. Yani evet ilerleme diğer şartlarda hani takımın ömrünü etkiliyor ama hani bir sırlama yapacak olursak kesme hızı yani devir aslında bizim için en üst sırada. Şimdi kesme hızı neyi etkiliyor? Dediğim gibi bir sıcaklığı etkiliyor. Sıcaklığı etkilediği için de yani yüksek sıcaklık bize ne veriyor? Bu aslında hızlı takım aşınması veriyor. Şimdi ne kadar biz kesme hızını arttırırsak sıcaklığı arttırıyoruz. Sıcaklığı ne kadar arttırırsak plastik deformasyonu arttırıyoruz değil mi? Yani plastik deformasyonu ile birlikte aslında kötü delik kalitesi veya kötü delik toleransı alabiliyoruz. Şimdi tamam kesme hızını da hani düşürmek de aslında şu ne kadar düşürürsek yine de bu sefer biz talaş tahliyesini etkilemiş oluyoruz. Veya şimdi devri düşürdüğümüz zaman kesme hızını düşürdüğümüz zaman da bu sefer kesmede daha uzun bir süre kalıyoruz. Bu sefer takım aslında daha fazla çalışmış oluyor. Yani kesme hızında da mümkün olabildiğince optimum değeri bulmamız gerekiyor. İlerlemede de aynı şekilde yüksek ilerleme daha sert talaşlara neden olur. Ve daha sert talaşlar da tabii vuruntuya neden olacağından dolayı aslında takımda kırılmaya neden olabilir. Ama hızlı bir şekilde girip çıktığımız için de tabii kesime daha az süre kalacağız. İlerlemeyi bu sefer düşündürdüğümüz zaman bu sefer talaşlar uzayacak. Ama kesime daha fazla kaldığımızdan dolayı da bu sefer çünkü ne kadar ilerlemeyi düşürürsek kesme süresi artacak. Kesme süresinin artması demek takımın aslında içeride daha fazla sürttürme yapması anlamına geliyor. Bu da takımı daha hızlı aşındırabilir. Hem kesme hızında hem ilerlemede optimum değeri bulup aslında kullandığımız zaman zaten en ideal sonucu elde edebiliyoruz. Şimdi talaş kontrolü dediğimiz zaman evet talaş kontrolü bizim için çok önemli. Çünkü neden? Kapalı bir operasyon. Mümkün olabildiğince talaşları hızlı bir şekilde dışarıya atmamız gerekiyor. Eğer ki bunu sağlayamazsak talaş sıkışması olur. Talaş sıkışması bize kötü yüzey kalitesi verir veya çok daha fazla sıkıştığı zaman bu da takımın kırılmasına neden olur. Şimdi peki talaş formunu ne etkiliyor? Talaş formuna baktığımız zaman iş malzemelerinin malzemesi. Yani eğer ki alüminyum bir yani yumuşak bir malzeme kestiğimiz zaman ne olacak? Talaş daha uzun olacaktır. Veya döküm gibi bir malzeme kestiğimizde döküm zaten uzun talaş oluşturmadığı için aslında daha küçük talaş oluşturacaktır. Şimdi talaşı nasıl tahliye edebiliriz? Burada tabii dediğim gibi kesme koşulları en ideal kesme koşullarını seçtiğimiz zaman bu bize iyi bir talaş formu sağlayacak. İyi bir talaş formu aslında dışarıya daha rahat akacaktır. Ve iyi bir soğutma suyu akışı ve helis tasarımıyla aslında biz talaşı dışarıya daha iyi atacağız. Şimdi talaş formu nasıl olması gerekiyor? Şimdi biz burada iki türlü bakmamız gerekiyor. Eğer ki simetrik bir matkap kullanıyorsak bu karbür matkaptan veya diğer değiştirebilir bir uçlu matkaptan bahsettiğimizde evet simetrik olduğu zaman bir matkap her iki kesme köşesinden aynı talaşı çıkartacaktır. Ama biz Udriller'de iki farklı uç kullandığımız için merkez ve çevre ucu diyoruz. İkisinin de talaş tipi birbirinden farklı olacaktır. Şimdi talaşın formu bize aslında kesmenin nasıl olduğunu gösterir. Bu noktada biz mesela ilk operasyonu gerçekleştirdiğimiz zaman bir yere başladığımız zaman ilk operasyonu gerçekleştirdiğimiz zaman talaşı elimize alıp bir bakmamız gerekiyor. Seçtiğimiz koşullar ideal mi? Şimdi burada tabii merkez ve çevre talaşını iyi analiz etmemiz gerekiyor. Merkeze baktığımız zaman şu şekilde bir talaş yapısına sahip olmamız gerekiyor. Burada bazı noktada görürsünüz mesela spiral bir talaş bizi yani talaşı konvoyörde karşılar. Baktığımız zaman o spiralin uzunluğu bize olayın kötü olduğunu göstermez. Şuna dikkat etmemiz gerekiyor. Evet uzun bir talaş var spiral şeklinde tamam bu güzel. Eğer ki talaşı elimize aldığımız zaman şimdi bir düzen yok ise burada diyoruz ki evet bir yerlerde talaş sıkışıyor rahat akmıyor dışarıya. Çevre ucuna baktığımız zaman da mesela bakın evet şurada kısa bir talaş var. Şurada ise şöyle daha uzun bir talaş var. Ama şuna bakmamız gerekiyor. Talaşta bir düzen bozulması var mı? Bakın bu da uzun bir talaş. Ama baktığımız zaman spiral değil ve bir düzensizlik var. Şuraya da baktığımız zaman çevresel uca bakın bazı noktalarda talaş güzel ama şuralarda talaş daha bir bozuluyor. Veya şuraya baktığımız zaman daha da iyi sonuç veriyor. İşte bu noktada şunu yorumluyoruz. Talaş içeride bir yerde sıkışıyor. Sıkıştığı için de düzensiz bir form alıyor. İşte bu noktada şunu bakmamız gerekiyor. Neyi nasıl şekilde değiştirebiliriz? İlerlemeyi mi değiştirmemiz gerekiyor? Yoksa kesme hızıyla mı oynamamız gerekiyor? Çünkü ideal talaş tipini yakaladığımız zaman bizim zaten operasyonumuz güvenli bir hale gelecektir. Şimdi delik toleransına baktığımız zaman bazı durumlarda bizler Udril mantıbı özellikle tonadan bahsediyorum. X eksen hareketiyle biz delik yaptıktan sonra eğer ki dış çevre ucunu tonalama yaparak da kullanabiliriz. Ama bu dediğim gibi her operasyon için belki değil ama bazı noktalarda şekilde görmüş olduğunuz gibi farklı farklı operasyonlar gerçekleştirebiliriz. Bu freze de nasıl olabilir mesela? Biz freze de nasıl peki hani çapla oynayabiliriz bu noktada? Tabi dediğim gibi bazı tutuşlar vardır. Eksantrik kaçıklık sağlıyor bize ama bunu sadece Udril ile yapabiliriz. Yani simetrik bir matkapla bu tarz hani farklı çaplarda delikler elde edemeyiz. Tutucuyu aldığımız zaman orada zaten bize şeyi verecektir. Bir belli bir aralık verecektir. Örnek veriyorum işte bazı tutuşlarda eksi 2'den eksi 0 .2'den artı 0.7'ye kadar bir oynama gerçekleştirebiliyoruz. 20 çapında bir matkap aldınız ama bir ölçü tutturmak istiyorsunuz. Örnek veriyorum 20.5'e tutturmak istiyorsunuz dediğiniz noktada. İşte bu tarz tutucuları da kullanabilirsiniz. O noktada dediğim gibi ölçüyü yakalayabiliyorsunuz. Veya işte kovan dediğimiz eksantrik kovan dediğimiz şu tarz tutucuları da kullanabilirsiniz. Bu normal bir tutucu. Kovanı takıyorsunuz. Kovanın hareketiyle orada zaten kovanın üzerinde de hani işaretler olacaktır. Kovanın hareketiyle biz delik çapında aslında burada yapmış olduğumuz sadece matkapın merkeziyle oynuyoruz. Merkeziyle oynadığımız zaman delik çapında da biz aslında büyütme yapabiliyoruz. Şimdi ön delik dediğimiz kısımda bazı noktada şunu fark ediyorum mesela. İşte bir delik açacağız diyelim. İşte 20 çapında bir delik açacağız. Öncelikle şu yapılıyor. Hangi matkap olursa olsun. Önden bir 10 örnek veriyorum. 10 çapında bir delik deniliyor. Sonrasında 20 çapında bir delik gönderiliyor. Aslında bu doğru bir operasyon değil. Biz özellikle ön delik operasyonlar için kaldür matkap veya değiştirebilir uçlu matkap için bir öndelik operasyonu veya punta deliği önermiyoruz. Ama takma uçlu matkaplarda da belli çapakada öndelik operasyonu olabilir. Ama diğer simetrik matkaplarda bunu önermiyorum. Açılı girişlerde bu sadece açılı giriş değil işte düzensiz diyelim buna. İşte bir yerde açı vardır bir yerde radyüs vardır veya bir bombe veya bir çukur vardır dediğimiz noktada bir matkabı kullanacaksak da mümkün olabildiğince belli kriterler seçtiğimizde o kriterlerin hani tabii giriş yerine göre mümkün olabileceği ilk girme esasında bu her açıyı kapsamıyor. Atıyorum çok 60 derecelik bir açı vardır. Oraya zaten bir matkapsalamayız ama hani belli dereceye kadar bu dediğim gibi 10 derece gibi hani açılarda biz matkapları kullanabiliriz ama ilk girme noktasında biz ilerlemeyi belli bir seviyeye düşürüp takımın ağızlamasını bekledikten sonra normal ilerleme değerini kullanabiliriz. Aynı şekilde çapraz geçişlerde de burada da hani dikkat etmemiz gereken nokta şu. Eğer ki farklı çaprağı varsa yani bir burada delik var bir de hani 90 derece farklı bir delik var. Öncelikli olarak büyük deliği denerek çünkü neden? Biz istiyoruz ki hani matkap çıkış noktasında çapak oluşmasın. Öncelikli olarak büyük deliği denerek aslında bu çapağı da minimize etmiş oluyoruz. Şimdi derin deliğe baktığımız zaman derin delik nedir? Şimdi biz işte Udril dediğimiz takma uçlu matkaplarda 6D'den sonrasına aslında derin delik diyebiliyoruz. Veya işte değiştirebilir uçlu matkaplarda gene 6D'den sonra veya karbül matkaplarda ise hani 8D'den büyük ise matkabın uzunluğu yani çap boy oranı 8D'den büyük ise bizim için derin delik oluyor. Şimdi bugün konumuz takma uçlu matkapları olduğu için burada derin delikleri biz nasıl ele alıyoruz? Burada da evet bize bir değer veriliyor. Biz direkt o matkapla o değeri kullanıp giriş çıkış yapabiliyoruz. Ama matkap boyu uzadığı zaman 6D'nin üzerine çıktığı zaman burada operasyonda biraz değişiklik yapmamız gerekiyor. Yani ilk girizde takım salgısını minimize etmek için girerken ilerlemeyi bir tık kısıyoruz. Yani sadece ağızlama yapması için. Sonrasında normal ilerleme, önerilen bize verilen ilerleme ve çıkışta da gene o çıkış esnasında salgı oluşmaması için çıkışa da 3-5 mm kala aslında ilerlemeyi kıstığımız zaman da ideal deliği yakalamış oluyoruz. Burada dediğim gibi kullanacağınız değerler evet ekrana baktığımız zaman bazı sayısal değerler var ama kullandığınız matkap tipine göre veya işte konseptine göre o değerleri alıp ona göre uygulayabilirsiniz. Şimdi gagalama dediğimiz zaman evet günümüzde her yerde veya çoğu yerde gagalama kullanılıyor. Ama ben dikey bir matkapla çalıştığımız zaman gagalamayı önermiyorum. Ama gagalamanın iki türlüsü var. Bir matkabı kullandığımız zaman, girdiğimiz zaman deliğe hafif bir bazen geri çıkışlar verebiliyoruz. Bu onda iki, onda üç gibi sadece talaş kırılsın diye. Bu da bir gagalama. Bir de bir diğer gagalama ise matkap girip işte talaşı boşaltması için direkt hani deliğin dışına çıkıp tekrar sokulması, çıkıp tekrar sokulması kısmında aslında bizim amacımız talaşı boşaltmak, rahat boşaltsın diyoruz ama ayrı bir tehlikeyi de hani ele alıyoruz bu noktada. Nedir o tehlike? Çünkü eğer ki biz matkabı hızlı bir şekilde yani G0'la çık in, çık in yaptığımız noktada eğer ki içerideki talaşı atamazsak takım olduğu gibi hızlı bir şekilde talaşa vuruyor veya talaşı sıkıştırıyor orada. İşte bu noktada takımın kırılabilme veya hani takımın kesme köşelerinde küçük kırıklıklar elde edebilme olanağı oluyor. Bundan kaynak olarak aslında biz dik işlemelerde veya bir matkabı dik kullanıyorsak ben önermiyorum. Ama şu olabilir, küçük geri çıkma arı olabilir. Nedir o? İşte deldiniz 10 mm, onda iki çıkartıp eğer ki talaşı kıramıyorsanız tabii bu noktada. O tarz bir gagalama yapılabilir ama zaten orada da zaten matkabı tamamen çıkartmadığınız için bir hani risk faktörü oluşmuyor. Yatay işlemeye geçtiğimiz zaman bir nebze belki hani takımı dışarı çıkartabilirsiniz. Burada da aslında yer çekimi faktöründen faydalanıyoruz. Çünkü neden? Evet yatay işlemede takımı dışarı çıkardığınız zaman suyla birlikte hani yer çekimin de yardımıyla aslında talaşı dışarı çıkartabiliyoruz. Ama önerim şu şekilde olacak. İster yatay işlemi olsun, ister dike işlemi olsun. Mümkün olabildiğince gagalama yapmaktan kaçının. Eğer farklı bir operasyonunuz yoksa mesela bir matkab kullanıyorsunuz artık matkabın deliğin boyu matkabın helis boyundan fazladır. Yani bu arada ekstrem bir durum oluşuyordur. O noktada tabii ki de hani dışarı çıkartıp boşaltmanız gerekiyor gibi olabilir. O noktada da belki de tamamen çıkarttığınızda bile dikkat etmeniz gerekiyor ki tekrar soktuğunuz zaman matkabda eğer salgı varsa bu sefer hani köşelere çarpacaktır. Soğutma kısmına baktığımız zaman işte bu soğutma bize zaten matkab operasyonlarının olmazsa olmazından bize ne sağlıyor? Delik kalitesi sağlıyor. Takımın ömrünü hani mümkün olabildiğince zaten uzatıyor. Bir de talaş tahlesi zaten hani bizim için kıymetli noktadan bir tanesi. Burada dediğim gibi evet şey önemli hani ne kadar su veriyoruz acaba hani biz tamam biz matkabı bağlıyoruz hani içeriden de su verdik ama hani matkabın ucuna ne kadar su geliyor? Bunu da aslında bazı noktalarda ölçülebiliyor. Yani nedir? Aslında şu bir dakikada kaç litre su atıyor mesela matkab ucundan? Bunu kontrol etmemiz gerekiyor. Az önce uygulamada da göstermiştim sizlere aslında böyle bir hesaplama da var. Tabi bunun bir sabit bir değeri yok. Matkab çapına hani veya kullandığınız matkab tipine göre her şekilde değişebiliyor bu. Ama önemli olan size bir değer veriliyor ve bu değeri gerçekten sizin tezgahınız veya operasyonunuz sağlıyor. Bu işte bunda en basit ölçüme yönteminin bir kova yardımıyla işte kurulometreyi açarak kova işte bir dakikada kaç litre su veriyor? Hani bu tarz aslında hani durumlarda da bunu yapabilirsiniz. Yani akışı ölçmek için çünkü dediğim gibi talaş tahliyesi hani ve deli kalitesi takım ömrü için evet soğutma önemli. Ama bir o kadar da soğutucunun ne kadar geldiği de önemli. Yani ne kadar basıcı da aslında geldiği de çok önemli bizim için. Bazı noktalarda soğutma yeterli olmayabiliyor. Dıştan soğutma aslında hiç önerilmeyen bir kısım ama sizler eğer ki çok kısa bir delik veriyorsanız. Mesela 1D, 2D gibi mesela hani ve şey yoksa tezgahın orada da tabii ki de ben şeyi öneririm sizlere. İçten soğutmayı öneririm ama hani tezgahın öyle bir kabiliyeti yoksa hani belki dışarıdan soğutma olabilir. Ama hani mümkün olabildiğince deliğin derinliği arttıkça içten soğutmanın hani önemi daha da artacaktır. Evet içten soğutma dediğimiz aslında hani çok daha kıymetli. Bazı matkaplar var içten soğutma özelliği yok. Bazı matkaplar var işte içten soğutma hani o helis tarafında delikleri var. Bunlar aslında bizim için çok daha önemlidir. Kullanmış olduğunuz matkap dediğim gibi ne öneriyor size? Öncelikle buna bakın. Şimdi dediğim gibi bir sürü matkap çeşidi var ve farklı farklı firmalarda farklı matkaplar üretiliyor. Öncelikli olarak hani seçmiş olduğunuz matkabın ihtiyacı nedir? Onu hani bulup ona göre bir uygulama yapabilirsiniz. Dediğim gibi litre dakika cinsinde hani akış ne kadar veya işte bir matkabda gerekli olan hani basınç bar ne kadar olması gerekiyor gibi hani ölçümlerde yapmanızı tavsiye ediyorum. Soğutucu olmadan kuru gelme yapılabilir mi? Aslında hiç önerilmeyen bir şey. Hani bu mümkün olabildiğince takımı hani ömrü vermeyecektir sizlere öyle söyleyeyim. Ama bazı noktalarda hani dediğim gibi çok küçük bir hani delik açmanız gereken yani boyu işte 5 mm, 10 mm. Hani onu deneyebilirsiniz ama mümkün olabildiğince ömrü azaltacaktır. Şimdi iyi delik kalitesi nasıl sağlayabiliriz baktığımız zaman? Şimdi en başından beri hani ele aldığımız durum neydi? Aslında iyi bir kurulum. Nedir kurulum? Eğer ki bu tarette ise yani tonada çalışıyorsak tarekten itibaren matkabın ucuna kadar gelen ki hani o salgı veya bir frenzede çalışıyorsak spindorun ucundan matkabın ucuna kadar gelen ki hani o kurulum bizim için aslında en ideal delik kalitesini sağlayacaktır. Bu noktalarda hani mümkün olabildiğince o kurulumu çok iyi olması gerekiyor ve ölçmemiz gerekiyor. Bir kompratörü vasıtasıyla spindle'dan veya tarekten itibaren her şeyi ölçtüğümüz zaman evet bize iyi bir delik kalitesi sağlayacaktır. Bu noktada tabi seçmiş olduğumuz matkab tipi geometrisi çünkü neden? Tamam her şey ideal ama eğer ki biz geometriyi matkab geometrisini iyi belirleyemezsek talaşı da kıramayız. Kıramadığımız zaman da hani rahat tahliye edilmez ve delik kalitesi gene bozulacaktır. Veya işte az önce bahsetmiş olduğumuz gibi soğutma sıvısı akışı bizim için hem yüzey için hem de talaş tahliyesi için aslında çok önemli bir yere sahip. Şimdi peki sorun gidenlere baktığımız zaman hani titreşim varsa eğer bir yerde ne yapıyoruz? Aslında titreşim de matkab sesinden aslında bunu anlaşabilir. İlla ki o titreşim dediğimiz şey aslında hani bazı noktalarda hani duyulmayabilir ama o kesme sesi onu hani fark edecektir aslında. Hani eğer ki düşük kesme hızında ne ses veriyor yüksek kesme hızında ne ses veriyor? Bu bizlere aslında zaten bilgi verecektir. Bu noktada eğer ki titreşim varsa zaten hani kesme sıvısını azaltabiliriz. Kesme hızını azaltabiliriz veya çevrede kullanmış olduğumuz geometriyi hani değiştirebiliriz. Yetersiz makine gücünde aynı şekilde ilerlemeyi ve kesme hızını azaltabiliriz bu noktada. Kötü takım ömrü burada tabii aslında aynı şeyler hani baktığımız zaman kesme belirinin doğru seçilmemesi bize tabii kötü takım ömrü verecektir. Soğutma suyunun ideal kullanılmaması bize kötü takım ömrü verecektir. Tavaşların şekillerinin bozuk olması bile hani bize kötü takım ömrü verecektir. Kötü yüzey bu noktada ne yapabiliriz? Demek ki talaş sıkışıyor. Talaşı atamıyoruz. Talaşı atmamız gerekiyor. İlerlemeyi azaltabiliriz bu noktada. Eğer ki imkanımız varsa o noktada maktap boyunu kısaltabiliriz. Ama tabii ki de dediğim gibi teknik resmin bize verdiği şartlara göre. Talaş sıkışması. Eğer ki talaş sıkışıyorsa zaten hani şeyi atamayacağız da dışarıya. Bu noktada demek ki talaş uzun çıkıyor veya seçmiş olduğumuz geometri hani takma hoşlu mankapları için konuşuyorum. Seçmiş olduğumuz geometri o talaşı kırmıyor. Kırmadığı için de uzatıyor. Veya uzattığı için de talaşı belki de iyi rahat bir şekilde dışarıya atamıyor. Ve içeride sıkıştırıyor. Sıkıştırıyor. İşte bu noktada aslında eğer ki her şeyi güzel yaptık. Her şey ideal. Belki de seçmiş olduğumuz uç o malzemeye göre ideal değil. İdeal olmadığı için de bize uzun talaş veriyor. Büyük çap burada belki de işte özellikle şeyden bahsediyorum. Hani gene takma hoşlu mankaplardan. Şimdi burada noktada eğer ki biz delik deldik çapı ölçtük gereğinden çok daha büyük çıkıyorsa eğer. Burada yapmamız gereken şu. Gene çevre uca bakmamız gerekiyor. Acaba çevre uç keskin mi veya küt mü? Çünkü neden? Keskinliğe veya küt olmasına göre yani işte kaba geometri veya keskin geometri hani burada aslında bahsetmek istediğim olay. Buna göre bizim hani delik çapı küçülüyor veya büyüyor. İşte bu noktada belki de büyük çaplı bir şey çıkıyorsa ne yapacağız? Küt bir geometri seçeceğiz. Ki hani kuvveti yani kuvveti arttırıp aslında mat kabın esnemesini sağlayacağız içeriye doğru. Ki çap küçük. Büyük. İstediğimiz ölçüde çıksın. Küçük çapı da aslında az önce bahsettikleriminin tam tersi. Yani demek ki çap küçük çıkıyorsa mat kab içeri doğru kayıyor. İçeri doğru kaymasının nedeni dışarıdaki geometri. Küt bir geometri ve kuvvet fazlalığı olduğundan dolayı içeri doğru estetiyor takımı. Ki bu burada küçük hassas bir aslında ayar yapılabilir. Talaş oluşturma problemi uzun talaş her zaman problemdir mat kab için. Burada ne aslında hani önemli? Geometrinin yanlış olduğu bize bu sonucu veriyor. İşte kesme hızının yanlış seçilmesi, ilerlemenin yanlış seçilmesi aslında bize örnek olarak gösterilebilir. Çapak oluşuyorsa eğer özellikle çıkış tarafında bu bize şunu gösteriyor aslında. İlk olabilecek durumlardan bir tanesi takım aşınıyor da olabilir. Çünkü takım aşındıkça kesme zorlaşacaktır. Kesme zorlaştığı için de parçayı kesme esnasında ittiği için takımı aslında orada çapak oluşturacaktır. İlk yapmamız gereken nokta şu bir takımı kontrol etmek. Belki kırılma vardır. Belki ufak bir kırılma vardır. İkincisi yani eğer ki çok hani her şey ideal, her şey olan güzelse eğer o zaman kesme verilerine gitmemiz gerekiyor. Çıkışta çapakları en aza indirmek için ne yapmamız gerekiyor? İlerlemeyi azaltacağız ki tam çıkışta. Çünkü neden? O basınçtan kaynaklı olarak hani çünkü ilerlemenin takım malzemeye yapmış olduğu bir basınç var. Ondan kaynaklı olarak o çapakları en aza indirebiliriz. Son olarak hani eğitimimizin sonuna geldik. Şundan bahsetmek istiyorum. Bizim Sandvik Koromant'ın internet sitesinde e-öğrenim var. Türkçe ve ayrıca ücretsiz. Girdiğiniz zaman burada farklı konularla hani karşılaşıyorsunuz. Örnek veriyorum bugün anlatmış olduğumuz denme konusu veya frezeleme konusu, tonalama konusu gibi. Hani birçok 75 farklı hani dersten oluşuyor bu eğitim. Dediğim gibi ücretsiz sadece mail adresinizle üye olabilirsiniz. Ve 75 dersi bitirdiğiniz zaman bunu illaki bir gün içerisinde değil. Hani zamana yayarak kaldığınız yerden devam edecek şekilde yapabilirsiniz. Ve bütün dersleri tamamladığınızda sonunda bir finans sınavı oluyor. Eğer ki isterseniz finans sınavına giriyorsunuz ve orada işte 50 sorudan 40 soruya cevap verdiğiniz zaman, doğru cevap verdiğiniz zaman size globalde geçerli olan Sandvik Koromant tarafından bir taraşlı imalat sertifikası veriliyor. Bence önemli. Dediğim gibi girin ücretsiz faydalanalım. Zaten hani Türkçe bir eğitim. Faydalanalım hani bu noktada. Eğitime katıldığınız için ben teşekkür ediyorum. Hani şimdi tabii eğer varsa sorularla hani şey yapabiliriz, anlatabiliriz. Dediğim gibi burada ekranda soru cevap kısmında mümkün olabildiğince aklınıza takılan veya hani eğitim esnasında tam olarak hani anlamadığınız bir kısım varsa yazabilirsiniz. Duhan Sidal bir mesaj yazmış bizlere. Bazı örneklerde geometriyi değiştirmemiz gerekiyor dediniz. Bir örnek üzerinde detayla açıklayabilme şansınız var mı? Şimdi dediğim gibi geometri bizim aslında bize etkilediği olay şudur. Geometri bize tamamen talaşın şeklini veren olaydır. Nedir? Çünkü geometriye göre biz hani bir kesme değerleri veriliyoruz. O geometriye göre örnek veriyorum siz yumuşak bir malzeme keseceksiniz daha keskin bir geometri tercih ediyoruz. Daha sert bir malzeme eğer ki seçecekse keseceksiniz. O zaman da daha küt bir geometri. Küt dediğim aslında keskin olmayan bir geometri tercih ediyoruz. Bu noktada çünkü neden? Malzeme sertleştikçe kesme şartları da zorlaşacağı için bu noktada bizim ucun hani o mikro kırılmaları engellemek amacıyla daha küt bir geometri tercih edebiliriz. Onun haricinde dediğim gibi yumuşak malzemelerde kesme keskin bir geometri tercih edebiliriz. Bir de az önce anlatmış olduğum gibi işte matkapta biraz da kuvvetle kaynaklı olarak orada biraz tabii şeyler var hani nasıl diyeyim deneme yanılma yorultamını bulabilirsiniz onu. Ben onu hani burada deniyorum onu. Şöyle ki işte hani keskin geometri daha az kuvvet oluşturur. Küt geometri daha ağır kuvvetler oluşturur. Ve bu kuvvetler de bize matkapın esnemesini sağlar. Ben kenara işte çevreye bir keskin geometri bağladığım zaman merkeze küt bir geometri bağladığım zaman ne olacak? Takımı dışarıya doğru itecek. Kesme kuvvetlerinden kaynaklı olarak. Bu da bana ne sağlayacak aslında? Daha büyük bir delik gibi. Hani bu noktada geometrilerle oynayabiliyoruz. Veysel Can Karhan Bey gagalamayı önermediniz. Fakat bizleri işletmemizde gagalama yapmadan delik geldiğimiz esnada çoğunlukla matkapta da kırılma yaşanıyor. Şimdi tekrar o zaman aynı şeye giriyorum. Yani kırılmanın nedeni ne? Birincisi eğer ki matkapın kölelmesi değilse demek ki talaş sıkışıyor. Yani her şey normal. Diyelim dediğim gibi hani ölçtük. Bir kaçıklık yok tezyatta. Bir salgı yok. Çünkü salgı zaten hani başlı başına bir problem. Her şey normal. Matkap yeni. Takım gene kırılıyorsa eğer demek ki içeride talaş sıkıştırıyor. Talaşı biz rahat dışarıya atamıyoruz. Bu noktada da bir eğer ki karbül matkapı seçtiyseniz demek ki hızları uygun değil. Eğer udril seçtiyseniz uç geometrilerini az önce bahsetmiş olduğum gibi ona göre seçmemişsiniz. Hani aslında nedenleri bundan olabilir. Çünkü veya size verilen kullanma boyu işte helis boyunu acaba tam kullanabiliyor muyuz gibi soruları sormamız gerekiyor. Gagalama hani kesinlikle kullanılmaz demedim. Öneremiyorum. Çünkü neden? Gagalamanın tehlikeli yanları da var. Evet gagalama yaptığınız zaman hani size belki bir avantaj sağlıyor. Hani talaşı boşaltıyorsun ama şunu da sakın unutmayın. Dediğim gibi içeride talaş girdiği zaman G0'la girip çıktığınız anda eğer ki içeride talaşı atamadırsanız o takım içeride kalan talaşı vuracaktır. Ve bu noktada takım kırılma riskini arttıracaktır. Takım kırılacak demiyorum. Ama takım kırılma riskini arttıracaktır. Durmuş Erek matkap uç kısmında kırıcılı takım kullanmanın avantajları nedir? Matkap uç takım kullanmanın avantajları nedir? Bu soruyu tam olarak anlayamadım. Kırıcılı takım dediniz ben tam olarak anlayamadım. Tekrardan bir yazarsanız hani bakabiliriz. Durhan Sedar ben teşekkür ediyorum hani katıldığınız için. Dediğim gibi ekranda benim mail adresimi ben sizlerle paylaşıyorum. Eğitimle alakalı hani konularda lütfen hani yazabilirsiniz. Hani mümkün olabildiğince cevaplarım. Ben bu eğitime katıldığınız için webinara katıldığınız için teşekkür ediyorum. Herkese iyi çalışmalar, iyi haftalar dilerim.